De juridische kant

DISCLAIMER: Deze tekst is opgezet door mensen die GEEN juridische achtergrond hebben! Het is gebaseerd op de informatie die draagmoeders kregen en hun ervaringen in de praktijk. Er zijn geen rechten aan te ontlenen en we raden je aan om je bij een traject als draagmoederschap door een familierecht advocaat bij te laten staan. Deze teksten zijn uitsluitend bedoeld om bij een eerste oriëntatie een beeld te krijgen van wat er zoal bij draagmoederschap komt kijken! Advocaten die je hierbij kunnen helpen, vind je hier.


afbeelding mater semper certa estMater Semper Certa Est. Vertaling: De moeder is altijd zeker. Daarop is de wet gebaseerd. De moeder waaruit een kind wordt geboren, is voor de wet op alle mogelijke manieren de moeder. Ongeacht of het haar eicel was: de vrouw die het kind baart, is juridische ouder en heeft het gezag. Dat geldt dus ook voor een draagmoeder.


Sinds april 2014 is de wet veranderd, waardoor het er niet meer toe doet of de wensouders getrouwd zijn of niet. Ook een getrouwde man kan een kind van een zwangere erkennen. Ook kunnen vrouwen nu kinderen erkennen. Het maakt nog wel verschil of de draagmoeder getrouwd is.


Gezag over een draagkind

Minderjarige kinderen staan onder gezag van één of twee ouders (ouderlijk gezag), of onder gezag van één of meer anderen (voogdij). Degene die is bekleed met het gezag over een kind, heeft het recht én de plicht om:

a.     het kind te verzorgen en op te voeden;
b.     het kind te vertegenwoordigen (bijvoorbeeld toestemming geven voor medische behandeling;
c.     het vermogen van het kind te beheren.

De draagmoeder heeft direct na de geboorte éénhoofdig gezag. Als ze getrouwd is, heeft zij samen met haar partner gezamenlijk gezag. De draagmoeder (en haar partner) moeten uit het gezag worden ontheven, waarna het gezag wordt toegekend aan de wensouders. Dat kan ongeveer 3 maanden na de geboorte via een rechtbank geregeld worden. Laat je daarbij bijstaan door een advocaat.


Juridisch ouder van een draagkind

Juridisch ouder worden kun je op de volgende manieren.

Baren. Het kind baren geeft automatisch juridisch ouderschap met gezag
Adopteren. Adoptie geeft juridisch ouderschap met gezag
Erkennen. Erkenning geeft juridisch ouderschap (zonder gezag)
Getrouwd zijn. Getrouwd zijn (of geregistreerd partnerschap) 
met de moeder ten tijde van de geboorte geeft juridisch ouderschap (met gezag)
– Vaderschap laten vaststellen. Een rechter kan het vaderschap vaststellen. 

Een ‘ouder’ staat in familierechtelijke betrekking tot het kind. Dat heeft niet alleen emotionele, maar bijvoorbeeld ook erfrechtelijke en fiscale consequenties. Juridisch ouderschap geeft dus een afstammingsrelatie (in tegenstelling tot gezag). Gezag eindigt als een kind meerderjarig wordt, juridisch ouderschap blijft in principe levenslang bestaan. Het houdt alleen op te bestaan, wanneer het kindje wordt geadopteerd. Dan ontstaat er een nieuwe familierechtelijke betrekking tussen de adoptiefouder en het kind en komt die met de draagmoeder te vervallen.

Adopteren kan pas wanneer je een kind meer dan een jaar hebt verzorgd. Dat betekent dat in Nederland ELKE draagmoeder minstens een jaar een familierechtelijke betrekking heeft met haar draagkindje! Deze heeft gedurende dat jaar erfrecht. Als de adoptie om wat voor reden dan ook niet door gaat, blijven de familierechtelijke betrekkingen bestaan. Dit is een risico waarvan een aspirant draagmoeder zich zeer bewust moet zijn!


Nederland kent GEEN specifieke wetgeving voor draagmoederschap. De weg die bewandeld moet worden, gaat via adoptie. Dit vraagt dus heel veel vertrouwen van alle partijen in elkaar. Een draagmoeder kan zich bedenken en het kindje toch willen houden, maar wensouders kunnen zich ook bedenken en de draagmoeder met het kindje laten zitten. Als de adoptie uiteindelijk niet door gaat, blijven de familierechtelijke banden tussen draagmoeder en kind bestaan, met alle fiscale en erfrechtelijke gevolgen van dien. Voor al deze zaken kunnen zowel wensouders als draagmoeder alleen afgaan op hun vertrouwen in elkaar. Het is daarom belangrijk van tevoren veel zaken besproken te hebben en op papier te zetten en om helemaal zeker te zijn van elkaar. 

*voor hij/zijn/hem kan ook zij/haar gelezen worden

Meer lezen:

Als de draagmoeder getrouwd is
Als de draagmoeder niet getrouwd is