De emotionele kant

Naast de praktische en de juridische kant is er natuurlijk ook nog de emotionele kant.

Dit stuk gaat in op emoties die kúnnen spelen. Sommigen komen veelvuldig voor, anderen zijn vrij zeldzaam. Maar allemaal zijn ze best handig om je op beducht te zijn!

De Leegte / het zwarte gat
Verlammende dankbaarheid
De omgeving
Twijfels en bedenken
Verjaardagen

De Leegte / het zwarte gat

De leegte is een fenomeen dat vrijwel elke draagmoeder die ik tot nu toe sprak, herkent. Na de bevalling valt feitelijk elke moeder in een gat. Moeders met een gezond, eigen kindje, hebben een hummeltje in de armen om te compenseren. Draagmoeders hebben dat niet. Negen maanden lang leefde iedereen toe naar het grote moment: de bevalling! En dan ineens… is het weg. Het feest verhuist met de baby mee en rondom de draagmoeder valt alle aandacht ineens weg. De wensouders leven op hun roze wolk, maar voor de draagmoeder is het ineens stil. Ook als de wensouders heel lief zijn en veel contact houden. Ook als de draagmoeder veel vrienden om zich heen heeft en een geweldige steun van haar partner. Ze kan in die leegte vallen. Want de apotheose is geweest en het is voorbij. Een veelgemaakte fout is te denken dat dat niet zal gebeuren. Immers, in tegenstelling tot moeders van een overleden kindje, wist je dat dit zou gebeuren. En het kindje leeft nog en maakt het goed. Alles gaat volgens plan. Dus waarom het verdriet?

Elke draagmoeder moet na het afstaan van de baby verwerken. Ze neemt afscheid van een deel van zichzelf. Of het kindje genetisch eigen is, maakt hierin geen verschil. Ze heeft negen maanden toegeleefd naar dit moment en dat avontuur komt abrupt tot een eind. En ook al zie je het negen maanden lang aankomen: die leegte kan nog steeds komen.

Het is belangrijk om dit van tevoren te beseffen. Je zult verwelken, wellicht huilen, verdriet hebben. Maar verdriet is niet hetzelfde als spijt! Het beste advies is dan ook, om je verdriet er te laten zijn. En het advies voor wensouders is ook om niet bang te zijn voor dat verdriet en de tranen. Je draagmoeder zit vol hormonen, maar heeft ook gewoon een proces van afscheid om doorheen te gaan. Geef haar daarvoor de ruimte en als je echt niet meer weet hoe je moet reageren, vraag het haar dan gewoon. Ga er bijvoorbeeld niet vanuit dat jouw vrolijke berichten over je nieuwe baby haar zullen kwetsen. Wellicht haalt ze er juist troost uit, dat dit wel de moeite waard was en dat het goed is zo.

Het allerbelangrijkste: besef dat er verdriet kan zijn en geef dat de ruimte om te bestaan. Schaam je er niet voor. Wees er niet bang voor. Het is niet hetzelfde als spijt of twijfel, het is simpelweg verwerking.

Maar mocht je dit zwarte gat niet ervaren, denk dan niet dat jou wat mankeert, want vrijwel alle draagmoeders voelen het zo, maar niet allemaal. Ook dat is slechts een variatie van normaal.

Naar boven

Verlammende dankbaarheid.

Bij ideëel/altruïstisch draagmoederschap is er geen financiële vergoeding voor “geleverde diensten”, oftewel voor het dragen van het kindje. Het kind is een geschenk van de draagmoeder/draagouders aan de wensouders. Het is belangrijk voor alle partijen om daarbij te beseffen, dat dit geschenk een vriendschap ernstig scheef kan trekken. Het is namelijk een geschenk, zó groot, dat het nooit geëvenaard kan worden. Dat klinkt als een zware last voor de draagmoeder, maar onderschat niet de last voor de wensouders! Het is een geschenk, zó groot, dat het moeilijk kan zijn om aan te nemen. Je zult de gever nooit genoeg kunnen bedanken.

Dat kan een behoorlijke emotionele barrière opwerpen die de omgang met de draagmoeder moeilijk kan maken. Je weet je geen houding te geven, verlamd door het immense gevoel van dankbaarheid en de machteloosheid om daar passend uiting aan te geven. Het is in de psychologie daardoor heel verklaarbaar dat sommige draagmoeders een afstand voelen tussen hen en de wensouders na de bevalling. Omdat het geschenk te groot is. Meer dan eens horen we van wensouders dat het toch wel een voordeel is van commercieel draagmoederschap, dat de wensouders niet achterblijven met een gevoelsmatig nooit in te lossen schuld.

Het belangrijkste advies hierbij is dan ook: blijf praten. Blijf in contact. Benoem dergelijke emoties naar elkaar toe. Wuif ze als draagmoeder zijnde niet weg, want deze last kan voor wensouders behoorlijk zwaar wegen. Dus erken het ook als last, wanneer je wensouders aangeven dat ze het moeilijk vinden zich een houding te geven bij je. Een niet-herkende last als deze, kan een voorheen ijzersterke vriendschap compleet scheef trekken en ontwrichten. En juist daarom is het belangrijk om je beducht te zijn op dit fenomeen en erover te praten!

Naar boven

De Omgeving

Naast draag- en wensouders, zijn er nog veel meer mensen betrokken bij een draagmoedertraject. De draagmoeder heeft vaak al kinderen, de draag- en wensouders hebben ouders. De ouders van de draagmoeder bijvoorbeeld, zien hun dochter door een dergelijk emotioneel en fysiek heftig proces gaan. En bij LTDM moeten zij ook nog eens afscheid nemen van hun biologische kleinkind, vaak zonder dat ze daarover mee mogen beslissen. Dat geldt ook voor de eigen kinderen van de draagmoeder, die een halfbroertje of -zusje niet of slechts op afstand zien opgroeien.

Het is belangrijk om stil te staan bij wat een traject als dit doet met de omgeving. En het is ook van belang om dit naar de omgeving toe te benoemen en te erkennen. De draagmoeder kiest ervoor om te dragen. En zij draagt ook (zeker fysiek) de zwaarste last. Maar de omgeving draagt ook hun deel en kan (en mag!) het daar best zwaar mee hebben.

De omgeving van de wensouders weet zich richting de draagmoeder vaak moeilijk een houding te geven. Hoe bedank je de vrouw die ervoor gezorgd heeft dat jouw kind een kind kon krijgen? De vrouw die jouw kleinkind droeg? Dat is een pittig vraagstuk en er zijn geen standaard regels voor in de etiquette. Bij een kraambed breng je een baby-gerelateerd kadootje en zeg je gefeliciteerd. Maar wat geef je een draagmoeder? En wat zeg je?

Het lastige is ook, dat dat voor elke draagmoeder anders is. En de enige oplossing is dan ook, om het haar te vragen. Of als draagmoeder zijnde: aan te geven wat je van mensen verwacht. Wees als draagmoeder niet verbaasd als het ineens stil blijft. Dat is niet per sé een teken dat ze je daad afkeuren. Veel mensen zullen zich gewoon geen houding weten te geven en kiezen dan voor de veilige weg: niets doen. Wees dus duidelijk in wat je nodig hebt.

Als je een draagmoeder in je omgeving hebt en je wil graag weten wat je kunt doen, dan zijn hier nog wat tips.

  • Laat haar haar verhaal nog eens vertellen. Het opnieuw en opnieuw vertellen van het bevallingsverhaal is een belangrijk onderdeel van het verwerkingsproces.
  • De juiste reactie op de geboorte is “gefeliciteerd!”. De draagmoeder heeft weliswaar een kindje afgestaan, ze heeft ook een mooie taak volbracht, het leven geschonken en iets bijzonders gedaan. Ze heeft iets bereikt wat ze wilde bereiken. Dat is een felicitatie waard!
  • Als je dicht bij de draagmoeder of het nieuwe kindje staat, geef dan iets blijvends als kado. Dit kan heel waardevol zijn voor de draagmoeder. Een permanente, mooie herinnering aan wat ze gedaan heeft.
  • Stuur nog eens een kaartje, bel nog eens op, ga nog eens langs. Niet meteen, maar na een paar weken. Het zal steeds stiller worden, terwijl zij wel de behoefte kan houden om erover te praten of te merken dat anderen aan haar denken.

Naar boven

Twijfels en bedenken

Het mag je misschien verbazen, maar uit onderzoeken blijkt steeds weer opnieuw dat twijfel en bedenken bij draagmoederschap praktisch niet voor komt.

Sterker nog, wanneer wensouders zich bedenken, bijvoorbeeld wanneer het kindje iets mankeert, dan blijkt dat voor de draagmoeder heftige emotionele problemen te geven. Haar taak kan niet volbracht worden en haar geschenk werd geweigerd.

Stephan Gordts, R. Campo en J. Norre schreven in “Zwanger worden… ook voor ons?” hierover het volgende:

“De meest gestelde vraag bij draagmoederschap is of de draagmoeder het kind wel kan/zal afstaan. In ons onderzoek was dit volstrekt niet aan de orde. Bij goede evaluatie vooraf en oprechte motivatie blijkt dit geen rol te spelen. Het zou een aantal draagmoeders zelfs sterk teleurstellen indien ze het kind niet zouden kunnen afstaan (niet accepteren van de gift of life, het ontbreken van de bekroning op het werk).

Naar boven

Verjaardagen

De eerste verjaardag van het kindje blijkt uit ervaringen van draagmoeders best een beladen dag. Het is een herinnering aan het moment waarop voor hen het avontuur ophield. En het begin van het afscheid en de rouw fase. Dat is voor de een natuurlijk heftiger dan voor de ander, maar toch is het een goed idee om er van tevoren bij stil te staan dat deze dag voor draagmoeders best belangrijk is gebleken.

Je kunt ervoor kiezen om deze dag samen te beleven. Maar een alternatief kan zijn om vlak voor of na de verjaardag een dagje te reserveren, speciaal voor de draagmoeder. Een dag waarop zij die verjaardag kan vieren met de wensouders en het kindje, zonder verplicht gezellig te moeten doen tussen de familie van de wensouders.

Maar sowieso is het de moeite waard om haar juist op deze dag niet te vergeten en extra blijk te geven van erkenning.

Naar boven

Mis jij een onderwerp in deze lijst? Wat zou jij nog graag willen weten? Laat het ons weten op zvea@live.nl.